W tym artykule znajdziesz Rodzicu skrócony opis przebiegającego prawidłowo rozwoju mowy dziecka.
1.OKRES MELODII (1 r.ż.) – w tym okresie dziecko komunikuje się z nami przede wszystkim za pomocą płaczu i krzyku. Dziecko zaczyna skupiać wzrok na osobie, która akurat do niego mówi oraz podążać głową za dźwiękiem. Gdy dziecko ma ok. 2-3 miesiące zaczyna komunikować się z otoczeniem za pomocą głużenia, czyli przypadkowych dźwięków. Głużenie daje rodzicom sygnał, że dziecko czuje się dobrze. UWAGA ! GŁUŻĄ RÓWNIEŻ DZIECI, KTÓRE SĄ GŁUCHE OD URODZENIA ! W 5-6 miesiącu pojawia się gaworzenie. Gaworzenie to świadome wytwarzanie dźwięku. GAWORZENIE POJAWIA SIĘ TYLKO U DZIECI, KTÓRE SŁYSZĄ ! Dziecko w tym okresie potrafi wypowiedzieć spółgłoski: T, D, N, M, B, P oraz samogłoski: A, E, czasami również I. W 9-12 miesiącu życia, dziecko potrafi wypowiedzieć proste wyrazy typu: mama, baba, tata, papa itp., mówić ze zrozumieniem od 3 do 5 wyrazów, natomiast rozumie ich znacznie więcej.
2) OKRES WYRAZU (1-2 r.ż.) – w tym okresie u dziecka możemy zaobserwować rozwijanie się umiejętności wypowiadania słów i ich rozumienia. W ich słowniku przeważają wyrazy dźwiękonaśladowcze, rzeczowniki (nazwy osób i zwierząt, części ciała), czasowniki, które wyrażają żądanie np. daj, lub określają czynność, którą dziecko wykonało. Pod koniec drugiego roku życia dziecko potrafi wypowiedzieć spółgłoski i samogłoski tj. : P, B, PI, K, G, T, D, W, F, CH, Ś, M, J, L, N, Ń, A, E, U, O, I, Y.
3)OKRES ZDANIA (2-3 r.ż.) – dziecko coraz bardziej opanowuje podstawy gramatyki, choć nadal są obecne błędy gramatyczne np. chcem widelca zamiast chcę widelec. Pojawiają się pierwsze zdania, składające się głównie z dwóch wyrazów, np. mama daj, z czasem oczywiście stają się one dłuższe, np. mama da lali lizaka. Pojawiają się również nowe spółgłoski : Ś,Ź,Ć,DŹ, Ł, mogą pojawić się również samogłoski Ą, Ę. Na przełomie 3 – 4 roku życia pojawiają się również głoski S,Z,C,DZ. Zamiana R na L, rzadziej na J, SZ,RZ,CZ,DŻ na Ś,Ź,Ć,DŹ lub S,Z,C,DZ jest w tym okresie prawidłowa.
4)OKRES SWOISTEJ MOWY DZIECIĘCEJ – dzieci w wieku 4 lat doszlifowują opanowane wcześniej głoski, niektóre dzieci w tym wieku zaczynają wymawiać głoskę R. W tym wieku możemy zaobserwować również nasilenie się zadawania pytań przez dzieci. W wieku 5 lat dzieci powinny wymawiać głoski SZ,RZ,CZ,DŻ (początkowo, głoski te mogą być opuszczane, mylone, lub zastępowane łatwiejszymi głoskami np. S,Z,C,DZ). Głoska R pojawia się u dzieci zazwyczaj w okresie 5-6 roku życia (początkowo, również może być pomijana lub realizowana jako łatwiejsza głoska np. L ). Do 7 roku życia u dzieci powinien nastąpić etap utrwalania wszystkich głosek.
Źródła:
– Barbara Kamińska, Beata Siebert, “Podstawy rozwoju mowy u dzieci”, 2012. (https://journals.viamedica.pl/forum_medycyny_rodzinnej/article/viewFile/20264/15919?fbclid =IwAR3VFhfRMhwuRyQZXitj6oHs33MVkZcxcv122GEvTgsp_sPV7Lgzybk2JWc)
– Małgorzata Waryszak., “Rozwój sprawności artykulacyjnych” [w:] “Logopedia przedszkolna i wczesnoszkolna. Rozwój sprawności językowych podstawowe problemy logopedyczne”, 2021.