W tym krótkim artykule chciałabym przedstawić Tobie – Rodzicu, w jak najprostszy sposób, co to jest dyslalia, jakie są jej najczęstsze przyczyny oraz skutki. Podam również najważniejsze objawy, które powinny Państwa zaniepokoić i skłonić do wizyty u logopedy/neurologopedy.
Na początek przybliżę, co oznacza termin DYSLALIA. Wg Ewy M. Skorek w „Z logopedią na Ty. Podręczny słownik logopedyczny” jest to kłopot w wypowiadaniu zrozumiałych wypowiedzi, zaburzenie artykulacji o różnych przyczynach. Prościej mówiąc dyslalia to problem z prawidłowym nadawaniem mowy. Może być zaburzeniem, które potrzebuje bardzo małej korekcji, a może być zaburzeniem, które ma wiele przyczyn i wymaga intensywnej oraz długotrwałej pracy.
Najczęściej spotykane wady wymowy, które zaliczają się do dyslali to:
– ROTACYZM – jest wiele rodzajów rotacyzmu, wada ta polega na wadliwej wymowie głoski R. U dzieci i u osób dorosłych możemy zaobserwować błędne realizacje głoski R np. opuszczanie głoski R w wyrazach, np. Yba zamiast ryba, zastępowanie głoski R łatwiejszą głoską, np. Lyba zamiast ryba, jak i również realizowanie R w sposób “francuski”, który polega na występowaniu drgań podczas realizacji głoski R na języczku znajdującym się na końcu podniebienia miękkiego, zamiast na czubku języka, jest to najczęściej spotykana, nieprawidłowa realizacja głoski R. Natomiast, rzadko spotykana, nieprawidłowa realizacja głoski R to wymawianie tej głoski z drganiami policzka, zamiast czubka języka.
– SYGMATYZM– tak jak i rotacyzmu, tak i sygmatyzmu można spotkać wiele odmian. Wada ta polega na błędnej realizacji głosek trzech szeregów (ciszący – ś,ź,ć,dź, syczący – s,z,c,dz,
szumiący – sz,rz,cz,dż). Możemy realizować błędnie wszystkie szeregi lub tylko dwa, lub jeden. Do najczęściej spotykanych form błędnej realizacji głosek trzech szeregów możemy zaliczyć realizację z językiem wsuniętym między zęby. Sygmatyzm objawia się również pomijaniem głoski lub głosek wyżej wymienionych w wyrazach oraz zastępowaniem głoski lub głosek wyżej wymienionych w wyrazach inną, zazwyczaj łatwiejszą głoską.
– KAPPACYZM, GAMMACYZM – wada ta polega na błędnej realizacji głosek K i G. Najczęściej głoski K i G są wymawiane jako T i D.
– LAMBDACYZM – polega na błędnym wymawianiu głoski L. Możemy głoskę L pomijać lub zastępować ją inna głoską, najczęściej jest to głoska J. Dzieci również mogą realizować głoskę L z językiem wsuniętym między zęby, lub z językiem wsuniętym między zęby dodatkowo dotyka on górnej wargi.
– MOWA BEZDŹWIĘCZNA – polega na realizowaniu głosek dźwięcznych jako bezdźwięcznych, np. Pułka zamiast bułka.
Do najczęstszych przyczyn powstania dyslalii zalicza się:
- Skrócone wędzidełko języka (ankyloglosja)
- Niska sprawność narządów artykulacyjnych
- Wady zgryzu (np. Zgryz otwarty, przodozgryz, tyłozgryz, zgryz krzyżowy, a także diastema)
- Nieprawidłowości w obrębie narządu słuchu, również niedosłuch
- Przerośnięte migdałki podniebienne oraz 3 migdał
- Błędne wzorce wymowy w najbliższym otoczeniu (np. Upraszczanie wyrazów poprzez rodzica = mówienie do dziecka – siafa zamiast szafa)
- Rozszczep wargi lub podniebienia
- Zaburzenia w funkcjach prymarnych (oddychanie, gryzienie, żucie, pozycja spoczynkowa języka, połykanie)
- Alergie
Nieleczona dyslalia może doprowadzić do powstania u dzieci problemów z nauką pisania i czytania tj. dysleksji. Mogą pojawić się błędy ortograficzne oraz trudności w kontaktach z rówieśnikami (np. wyśmiewanie, wstyd związany z innym mówieniem itp.)
DROGI RODZICU, BABCIU, DZIADKU, OPIEKUNIE PAMIĘTAJ, ŻE KAŻDE DZIECKO JEST INNE I ROZWIJA SIĘ WE WŁASNYM TEMPIE. NA KAŻDY WIEK DZIECKA PRZYPADA POJAWIENIE SIĘ INNYCH GŁOSEK. NIE MOŻEMY OCZEKIWAĆ NP. OD 3 LETNIEGO DZIECKA PRAWIDŁOWEJ REALIZACJI GŁOSKI R*, DLATEGO JEŚLI COŚ CIĘ NIEPOKOI – PROSZE SKONSULTUJ TO Z LOGOPEDĄ/NEUROLOGOPEDĄ.
*normy rozwojowe dzieci (w każdym wieku) są do sprawdzenia w artykule o tytule: ROZWÓJ MOWY DZIECKA.
Źródła:
– https://mindhealth.pl/co-leczymy/dyslalia
– https://logopeda.info/publikacje/artykuly-naukowe/rotacyzm-u-osob-doroslych-zagadnienia-teoretyczne-i-praktyka-logopedyczna/
– https://www.komologo.pl/index.php/encyklopedia/125-1/877-lambdacyzm
– https://logopedarybka.pl/seplenienie-u-dzieci/
– Ewa Małgorzata Skorek – „Z logopedią na Ty. Podręczny słownik logopedyczny” Kraków, 2005. Str. 60